Wstęp.

Choroby serca u psów mogą być spowodowane wadami genetycznymi (wrodzonymi), jak również powstać w wyniku infekcji, działania toksyn, złego żywienia, zaburzeń przemiany materii czy procesów, autoimmunologicznych, czyli możemy je określić jako nabyte.
W zależności od miejsca i rodzaju problemu różne mogą być objawy u psa. Ogólnie objawy te dzieli się na prawosercowe i lewosercowe. Przy niewydolności prawej strony serca częściej występują zastoje krwi w naczyniach na obwodzie ciała, przez to powstaje wodobrzusze, powiększona wątroba, problemy z trawieniem, biegunki, utrata masy ciała. Natomiast przy objawach niewydolności lewej części serca obserwować możemy szybsze męczenie się zwierzęcia, wilgotny, napadowy kaszel pojawiający się w momentach, gdy pies jest podekscytowany, a ciśnienie krwi wzrasta, dalszym skutkiem jest obrzęk płuc, problemy z oddychaniem, omdlenia.
Niewydolności te mogą występować jednocześnie.
Przeważnie pies przywieziony w takim stanie do weterynarza ma już niewielkie szanse na uratowanie. Rzadko spotyka się u psów nagłą śmierć sercową. Zgon następuje wtedy szybko i nawet reanimacja, czy natychmiastowa interwencja weterynarza nie jest w stanie uratować mu życia.
Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie chorób serca.

Kiedy obserwujemy pierwsze symptomy choroby?

Czasami już u szczeniąt widać niepokojące sygnały, w wieku od 2 do 12 miesiąca życia szczenięcia ujawniają się wady wrodzone. Piesek jest wtedy przeważnie słabszy niż rodzeństwo, mniejszy, spokojniejszy, lub sprawia wrażenie zdrowego i ruchliwego, a dopiero po kilku miesiącach pojawiają się objawy. Są też choroby kardiologiczne ujawniające się dopiero w wieku 4 do 8 lat. Występują raczej u dużych psów i systematycznie wyniszczają organizm psa prowadząc np do wodobrzusza. Wady te są o tyle groźne z punktu widzenia hodowli, iż nierozpoznane wcześnie przy braku objawów są silnie dziedziczone przez potomstwo zwierzęcia przy niewyeliminowaniu go z hodowli.

Aby mieć pewność, że nasz pies jest zdrowy prośmy weterynarza przy każdej wizycie w gabinecie żeby osłuchał mu serce. To pierwszy krok do wykrycia wad. Większość chorób serca daje szmery przy osłuchiwaniu. Zbadajmy psu również tętno.
Obserwujmy naszego psa jak zachowuje się przy wysiłku, jak szybko się meczy, czy kaszle itp. Dla pewności badajmy nasze psy u wyspecjalizowanych weterynarzy kardiologów, szczególnie predysponowane do wrodzonych wad serca rasy. To pozwoli pomóc naszemu psu, w miarę możliwości wydłuży mu życie i uchroni od cierpień związanych z chorobą, gdyż choroby kardiologiczne to jedna z najcięższych i najbardziej bolesnych chorób u naszych psów.

Wrodzone wady serca u psów.

1. Przedzastawkowe zwężenie ujścia aorty - SAS. To choroba genetyczna powodująca zwłóknienie tkanki mięśnia sercowego blisko zastawki aorty.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Bloodhound
- Bokser
- Dog de Bordeaux
- Dog Niemiecki
- Golden Retriever
- Nowofunland
- Owczarek Niemiecki
- Rottweiler

2. Przetrwały przewód tętniczy – wada genetyczna. Przewód tętniczy, to specjalne połączenie między aortą a tętnicą płucną, który u płodu zapobiega przedostawaniu się krwi do nieczynnych jeszcze płuc. Powinno ono zaniknąć się po urodzeniu szczenięcia, kiedy to płuca zostają uruchomione, wzrasta ciśnienie krwi w aorcie i tętnicy płucnej a skurcze mięśni gładkich ścian przewodu tętniczego powodują zawężanie połączenia, zamknięcie przewodu. Jeżeli tak się nie stanie z czasem zwiększa się obciążenie lewej części serca i jego niewydolność.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Owczarek Australijski
- Angielski Cocer-spaniel
- Boston Terier
- Chichuachua
- Dog Niemiecki
- Jamnik
- Labrador Retriever
- Owczarek Niemiecki
- Owczarek Szetlandzki
- Sznaucer miniaturowy
- Seter Irlandzki

3. Zwężenie zastawki tętnicy płucnej - wada genetyczna, powodująca zwłóknienie zastawki i zmianę jej kształtu, przeważnie zgrubienie. Przez co blokowany jest dopływ krwi z prawej komory serca do tętnicy płucnej. Jeżeli mamy do czynienia z poszerzeniem prawej komory serca, przez co zastawka wydaje się zwężona, może to być wada pourodzeniowa, nie genetyczna.
W leczeniu stosuję się zabieg balonikowania, który może przywrócić zastawkę do normalnej pracy. W lekkich postaciach choroby pies po zabiegu może dożyć nawet 7-9 roku życia.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Buldog Angielski
- Basset hound
- Beagle
- Bokser
- Boykin Spaniel
- Chichuachua
- Chow-Chow
- Foksterier
- Mastiff Angielski
- Nowofundland

4. Kardiopatia rozstrzeniowa- choroba genetyczna, jak również możliwa do nabycia po infekcji, zatruciu toksynami, niedoborach żywieniowych, prowadząca do zwyrodnienia włókien mięśniowych. Powoduje powiększenie mięśnia sercowego, arytmie, skurcze dodatkowe, migotanie przedsionków, zmniejszenie kurczliwości serca, wtórną niedomykalność zastawek dwudzielnych, sferyfikacja serca. Serce "zaprogramowane" na zniszczenie zaczyna szybciej umierać.
Rozróżnia się kilka rodzajów kardiopatii o specyficznym przebiegu dla danej rasy np kardiopatia typu bokser- pojawia się bardzo późno, w wieku 7-8 lat, przeważnie kończy się nagłą śmiercią sercową u psa; kardiopatia typu wilczarz- dziedziczona autosomalnie, cecha dominująca, jest szybko widoczna, ale może przebiegać bezobjawowo i łagodnie przez długi okres; kardiopatia typu doberman- objawia się w wieku 5-6 lat, bardzo częsta, zaleca się wykonywanie profilaktycznych badań Holterem u tej rasy.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Airdeal terier
- Angielski Cocer-spaniel
- Bernardyn
- Bobteil
- Bokser
- Cavalier
- Chart Afgański
- King Charles Spaniel
- Wilczarz
- Doberman
- Dog Niemiecki
- Golden Retriever
- Labrador Retriever
- Nowofunland
- Pointer
- Pudel

5. Ubytek przegrody międzykomorowej - choroba genetyczna, polegająca na nie wytworzeniu się w całości przegrody międzykomorowej. Przegroda nie osiąga podstawy, nie rozdziela do końca komór serca. Przy niewielkim ubytku choroba przebiega bezobjawowo, jedynie słyszalne są szmery skurczowe. Jednakże ubytek może się rozrastać. Jedynym ratunkiem dla psa jest operacyjne zamkniecie ubytku. Operacja ta jest kosztowna (ok. 4 tys. zł), trudna i bardzo ryzykowana, jak wszystkie przeprowadzane na otwartym sercu. W Polsce ze względu na koszty operacji i brak odpowiedniego sprzętu, zabiegów na otwartym sercu raczej się nie wykonuje. Standardowo przeprowadzane są za to w Nowym Jorku i w Los Angeles.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Akita Inu
- Buldog Angielski
- Basset Hound
- Bokser
- Doberman
- Nowofunland

6. Ubytek przegrody międzyprzedsionkowej- choroba genetyczna, naturalna w życiu płodowym, po narodzeniu szczenięcia przegroda powinna się jednak zamknąć. Powoduje, że ciśnienie w lewym przedsionku jest wyższe niż w prawym. Może nie dawać żadnych objawów przez całe życie, dopiero przy zapaleniu płuc u psa, kiedy rośnie ciśnienie w prawym przedsionku choroba daje o sobie znać.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Buldog Angielski
- Bokser
- Doberman
- Nowofunland
- Samojed

7. Wodosierdzie- idiopatyczne, ucisk na serce, objawy niewydolności serca, osłabienie, omdlenia.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Akita Inu
- Golden Retriever
- Labrador Retriever
- Owczarek Niemiecki
- Pointer

8. Anomalia Ebsteina – choroba genetyczna, wada zastawki trójdzielnej.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Bobteil
- Golden Retriever
- Labrador Retriever

9. Dysplazja zastawek dwu- i trójdzielnych
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Bobteil
- Dog Niemiecki
- Golden Retriever
- Mastiff Angielski (dysplazja zastawki mitralnej)
- Owczarek Niemiecki
- Rottweiler

10. Różnego rodzaju arytmie.
Szczególnie predysponowane rasy to:
- Beagle
- Bokser
- Dalmatyńczyk
- Doberman
- Jamnik
- Owczarek Niemiecki
- Sznaucer miniaturowy

Kilka uwag.

Chorób dziedzicznych dotykających psy jest o wiele więcej, tak samo jak ras na niezapadających. Na wykładzie Dr Pasławskiej na Akademii Przyrody we Wrocławiu zorganizowanym przez ZKwP oddział Wrocław, zostały wymienione najistotniejsze wrodzone choroby kardiologiczne psów rasowych i rasy psów, z którymi Pani Doktor spotkała się w swojej praktyce i na temat, których ukazały się publikacje naukowe na świecie. Ważnym aspektem, który również na wykładzie został poruszony, jest fascynacja hodowców w Polsce psami z zachodnich granic.
Wszystkie rasy psów w Polsce mają dużo poniżej 10% zachorowań na serce w populacji, ta magiczna granica jest wyznacznikiem całkowitego wyeliminowania choroby serca. Statystycznie psy w Polsce pod względem kardiologicznym są dość zdrowe w przeciwieństwie do psów z zachodu, dlatego Pani Doktor apelowała do hodowców, by prowadzili przemyślaną selekcję hodowlaną pod tym kątem. Abyśmy wymagali od reproduktorów, którymi kryjemy nasze suki za granicami kraju (szczególnie zachodnimi) badań serca, to samo tyczy się rodziców sprowadzanych przez nas szczeniąt. To niezwykle ważne zagadnienie! Nasza bezkompromisowa fascynacja zachodem sprowadziła na wiele ras w Polsce ciężkie obciążenia chorobami serca, postarajmy się dla dobra naszych psów tego uniknąć.

Więcej informacji o chorobach serca w Internecie:

http://www.vetserwis.pl/kardiologia.html

http://www.vetopedia.pl/article77-1-Choroby_serca_u_psow.html

http://www.dobermann.pl/artykuly/choroby_serca_u_psow.htm

http://psy24.pl/art.php?art=1608